Dertiende maand en bonus: verschil, vastleggen en fiscaal
Een dertiende maand en een bonus zijn allebei extra beloningen, maar ze werken anders. De een is een vaste, structurele uitkering, de ander is variabel en vaak prestatieafhankelijk. In dit artikel lees je het verschil, hoe je beide vastlegt en hoe de belasting werkt.
Wat is een dertiende maand?
Een dertiende maand is een extra maandsalaris dat de werkgever meestal aan het einde van het jaar uitbetaalt, vaak in november of december. Het bedrag is doorgaans gelijk aan een vol bruto maandsalaris (of een vast percentage daarvan) en staat los van de prestaties van de werknemer. Een dertiende maand is vaak structureel: als die is afgesproken in de arbeidsovereenkomst of cao, ontstaat er een terugkerend recht. Sommige werkgevers spreiden het bedrag over het jaar uit als een maandelijkse reservering.
Wat is een bonus?
Een bonus is een variabele beloning die de werkgever geeft, vaak op basis van prestaties: van de individuele medewerker, van een team of van het bedrijf als geheel. Een bonus is niet per definitie structureel. Of er recht op bestaat en onder welke voorwaarden, hangt af van wat is afgesproken. Een bonus kan eenmalig zijn, discretionair (naar keuze van de werkgever) of gekoppeld aan meetbare doelen.
| Kenmerk | Dertiende maand | Bonus |
|---|---|---|
| Karakter | vast, meestal een maandsalaris | variabel |
| Afhankelijk van prestatie | nee | vaak wel |
| Structureel | meestal wel | niet per se |
| Moment | vast, vaak eind van het jaar | wisselend |
Praktijkvoorbeeld. Een bedrijf keert elk jaar in december een dertiende maand uit aan alle medewerkers, ongeacht de resultaten. Daarnaast krijgt het verkoopteam een bonus als het jaardoel wordt gehaald. De dertiende maand is voorspelbaar en vast; de bonus hangt af van het resultaat en kan het ene jaar hoger of lager zijn dan het andere, of helemaal uitblijven.
Vastleggen in het contract
Leg duidelijk vast wat je afspreekt, zodat er achteraf geen misverstand ontstaat. Bij een dertiende maand vermeld je de hoogte (bijvoorbeeld een vol maandsalaris), het uitbetaalmoment en of het naar rato geldt bij indiensttreding of vertrek in de loop van het jaar. Bij een bonus is het extra belangrijk de voorwaarden helder te maken:
- waarvan hangt de bonus af (doelen, resultaat, beoordeling)?
- is de bonus discretionair of ontstaat er recht bij het halen van doelen?
- geldt er een pro-ratabepaling bij deeltijd of uitdiensttreding?
- wil je vastleggen dat een eenmalige bonus geen recht schept voor de toekomst?
Betaal je een bonus meerdere jaren op vergelijkbare wijze zonder duidelijk voorbehoud, dan kan er een verworven recht ontstaan waar de werknemer op mag rekenen. Wil je dat voorkomen, wees dan expliciet dat het om een eenmalige, vrijblijvende uitkering gaat.
Fiscale behandeling
Zowel de dertiende maand als de bonus is loon en dus belast. Omdat het gaat om een uitkering naast het gewone maandloon, past de salarisadministratie hierop vaak het bijzonder tarief (de tabel voor bijzondere beloningen) toe. Dat tarief houdt rekening met het feit dat de eenmalige uitkering bovenop het jaarloon komt. Netto lijkt de inhouding daardoor soms hoog, maar over het hele jaar bezien wordt het via de inkomstenbelasting rechtgetrokken. De medewerker houdt dus niet minder over dan bij regulier loon met hetzelfde jaartotaal; het verschil zit in het moment van inhouden.
Let op de werkkostenregeling
Een dertiende maand en een gewone bonus zijn belast loon en lopen niet via de vrije ruimte. Wil je iets onbelast geven, dan gelden de regels van de werkkostenregeling, met de gebruikelijkheidstoets. Een echte prestatiebonus kun je fiscaal niet zomaar als onbelaste verstrekking behandelen.
Verschil met vakantiegeld
De dertiende maand staat los van het vakantiegeld. Vakantiegeld (de vakantiebijslag) is wettelijk verplicht en bedraagt in de regel minimaal 8 procent van het brutoloon, meestal uitbetaald in mei of juni. Een dertiende maand is niet wettelijk verplicht en volgt uit de arbeidsovereenkomst of cao. Meer over de bijslag lees je in ons artikel over vakantiegeld berekenen.
Naar rato, timing en doorwerking
Bij zowel de dertiende maand als de bonus speelt vaak de vraag naar rato. Treedt een medewerker halverwege het jaar in of uit dienst, dan is het gebruikelijk de dertiende maand naar verhouding van de gewerkte periode uit te keren. Leg dit expliciet vast, want zonder afspraak kan onduidelijkheid ontstaan over de aanspraak bij vertrek. Ook voor deeltijders reken je de dertiende maand doorgaans naar rato van de arbeidsduur.
Let daarnaast op de doorwerking van structurele extra beloningen. Een vaste dertiende maand telt in veel gevallen mee bij de berekening van bijvoorbeeld het loon tijdens ziekte, het vakantiegeld over dat deel of de transitievergoeding, omdat het tot het overeengekomen loon behoort. Een incidentele, echt variabele bonus telt daar meestal niet in mee. Dit onderscheid kan financieel verschil maken, dus formuleer zorgvuldig of een beloning vast of variabel is en of die tot het reguliere loon behoort.
Kort samengevat
- Een dertiende maand is een vaste, meestal structurele extra maand; een bonus is variabel en vaak prestatieafhankelijk.
- Leg hoogte, moment en voorwaarden duidelijk vast, zeker bij een bonus.
- Voorkom onbedoeld verworven recht door een eenmalige bonus expliciet vrijblijvend te maken.
- Beide zijn belast; vaak geldt het bijzonder tarief, dat over het jaar wordt rechtgetrokken.
- De dertiende maand staat los van het wettelijke vakantiegeld.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen fiscaal of juridisch advies. Voor de precieze inhouding is je salarisadministratie of de Belastingdienst leidend.
Zo helpt OurDigitalContract bij beloningsafspraken
Leg afspraken over dertiende maand en bonus eenduidig vast.
- Sjablonen: neem een heldere passage over dertiende maand of bonus met voorwaarden op in het contract.
- Digitaal ondertekenen: laat een bonusafspraak of toekenning online bevestigen met verificatie.
- Personeelsdossier: bewaar de afspraken en toekenningen versleuteld bij het dossier.
Beloningsafspraken zonder misverstand
Leg dertiende maand en bonus helder vast en laat ze digitaal bevestigen. Begin gratis.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een dertiende maand en een bonus?
Een dertiende maand is een vaste extra uitkering, meestal een vol maandsalaris, die los staat van de prestaties en vaak structureel is. Een bonus is variabel en hangt vaak af van prestaties van de medewerker, het team of het bedrijf, en is niet per se structureel.
Is een dertiende maand verplicht?
Nee, een dertiende maand is niet wettelijk verplicht. Er ontstaat pas recht op als dit is afgesproken in de arbeidsovereenkomst of de cao. Het wettelijke vakantiegeld staat hier los van en is wel verplicht.
Waarom wordt er zoveel belasting ingehouden op mijn bonus?
Op een bonus of dertiende maand past de salarisadministratie vaak het bijzonder tarief toe, omdat de uitkering bovenop het jaarloon komt. De inhouding lijkt hoog, maar wordt via de inkomstenbelasting over het hele jaar rechtgetrokken.
Kan een bonus een verworven recht worden?
Ja. Betaal je een bonus meerdere jaren op vergelijkbare wijze uit zonder duidelijk voorbehoud, dan kan er een verworven recht ontstaan. Wil je dat voorkomen, leg dan expliciet vast dat het om een eenmalige, vrijblijvende uitkering gaat.
Kan ik een bonus onbelast uitkeren?
Een echte prestatiebonus is belast loon en kun je niet zomaar onbelast geven. Onbelast belonen kan alleen binnen de werkkostenregeling, met inachtneming van de gebruikelijkheidstoets. Laat je hierover adviseren.