Officiële waarschuwing geven: zo doe je het zorgvuldig
Een officiële waarschuwing is niet wettelijk geregeld, maar wel een belangrijk middel: je laat de werknemer zwart op wit weten wat er mis is en wat je verwacht. Bij een later ontslag is een goed opgebouwd dossier vaak doorslaggevend. Hieronder lees je wanneer je waarschuwt, wat erin moet en wat het verschil is met schorsing, boete en ontslag op staande voet.
Wat is een officiële waarschuwing?
Een officiële waarschuwing is een schriftelijke berisping. Je spreekt de werknemer formeel aan op zijn gedrag of op de manier waarop hij werkt, en je legt dat vast. Een wettelijke regeling bestaat er niet. De wet zegt niet hoe een waarschuwing eruit moet zien, hoeveel je er moet geven of hoe lang ze meetellen. Dat maakt de waarschuwing flexibel, maar ook kwetsbaar: wat erin staat, moet kloppen en controleerbaar zijn.
De waarschuwing heeft twee functies. Ze is een signaal aan de werknemer: dit gaat niet goed, en zo moet het anders. En ze is dossieropbouw: verbetert het niet en wil je later ontslaan, dan laat het dossier zien dat je de werknemer tijdig hebt aangesproken en een kans hebt gegeven.
Waarom de waarschuwing telt bij ontslag
Wil je een werknemer met een vast contract ontslaan om redenen die bij de persoon liggen, dan heb je een redelijke grond nodig en loopt het ontslag in de regel via de kantonrechter. Die toetst aan artikel 7:669 lid 3 BW. Twee gronden zijn hier vooral van belang:
- Disfunctioneren (sub d). De werknemer is ongeschikt voor zijn functie. De rechter kijkt dan of je de werknemer tijdig hebt laten weten dat hij niet goed functioneert en of hij voldoende kans heeft gehad om te verbeteren. Waarschuwingen, verslagen van gesprekken en een verbeterplan zijn daarvoor het bewijs.
- Verwijtbaar handelen of nalaten (sub e). De werknemer doet iets wat hem te verwijten is, zoals steeds te laat komen, regels negeren of instructies niet opvolgen. Ook dan wil de rechter in de regel zien dat je hem eerder hebt gewaarschuwd en dat hij wist wat er bij herhaling zou gebeuren.
Zonder dossier is de kans groot dat de rechter het verzoek afwijst. De waarschuwing is dus geen formaliteit, maar het fundament onder elke latere stap.
Hoeveel waarschuwingen zijn nodig?
Er is geen vast aantal. Het idee dat je drie waarschuwingen nodig hebt voordat je kunt ontslaan, staat nergens in de wet. De rechter kijkt naar het geheel: de ernst van het gedrag, of het zich herhaalt, of de werknemer wist wat er op het spel stond en, bij disfunctioneren, of hij een echte kans op verbetering kreeg. Een enkele waarschuwing over een ernstig incident kan zwaar wegen, terwijl vijf vage waarschuwingen weinig bewijzen.
Wanneer geef je een officiële waarschuwing?
Niet elke misstap vraagt om een formele waarschuwing. Een eerste keer te laat of een kleine fout bespreek je meestal eerst in een gewoon gesprek. Een officiële waarschuwing past als:
- het gedrag zich herhaalt na een eerder gesprek;
- de werknemer een duidelijke regel of afspraak heeft geschonden, bijvoorbeeld uit de arbeidsovereenkomst of de gedragscode in je personeelshandboek;
- het functioneren ondanks feedback onvoldoende blijft;
- er een ernstig incident is geweest dat toch niet zwaar genoeg is voor ontslag op staande voet.
Handel snel. Een waarschuwing die maanden na het incident komt, overtuigt minder, zowel de werknemer als later de rechter. Gaat het om functioneren, bespreek het dan ook in de gewone gesprekscyclus. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over een functioneringsgesprek voeren.
Wat zet je in de waarschuwing?
Een waarschuwing is pas iets waard als ze concreet is. Vage verwijten als "je houding is onvoldoende" helpen je later niet. Neem in elk geval deze onderdelen op:
| Onderdeel | Wat schrijf je op? | Voorbeeld |
|---|---|---|
| De feiten met datum | wat er is gebeurd, wanneer en waar, zo feitelijk mogelijk | op 6 en 13 oktober begon je je dienst meer dan een half uur te laat |
| De geschonden regel of afspraak | welke regel uit het contract, het handboek of een instructie is overtreden | volgens het rooster begint de ochtenddienst om 7.30 uur |
| Wat je verwacht en per wanneer | het gewenste gedrag of resultaat, met een termijn | vanaf nu begin je elke dienst op tijd |
| Het gevolg bij herhaling | welke stap kan volgen als het niet verbetert | bij herhaling kunnen we verdere maatregelen nemen, tot en met ontslag |
| Ruimte voor een reactie | dat de werknemer zijn kant van het verhaal mag geven | je kunt binnen een week schriftelijk reageren; je reactie voegen we toe aan je dossier |
| Ondertekening voor ontvangst | handtekening van de werknemer met datum, als bewijs van ontvangst | voor ontvangst getekend, niet voor akkoord |
Voor ontvangst, niet voor akkoord. Veel werknemers weigeren te tekenen omdat ze het niet eens zijn met de inhoud. Maak duidelijk dat ze alleen tekenen voor ontvangst. Weigert de werknemer toch, noteer dan op je eigen exemplaar dat je de waarschuwing op die datum hebt overhandigd, bij voorkeur met een collega als getuige. Stuur de brief daarnaast aangetekend, zodat je de ontvangst kunt bewijzen.
Hoor en wederhoor: eerst het gesprek
Geef een waarschuwing niet alleen per brief of e-mail. Bespreek het incident eerst met de werknemer en laat hem zijn kant van het verhaal vertellen. Misschien is er een verklaring die je niet kende, zoals een probleem thuis, een onduidelijke instructie of een fout van iemand anders. Dat is hoor en wederhoor, en het maakt je dossier sterker: de rechter kijkt ook naar hoe zorgvuldig je bent geweest.
Overhandig de schriftelijke waarschuwing aan het einde van het gesprek of stuur haar kort daarna. Vermeld in de brief dat het gesprek heeft plaatsgevonden en wat de werknemer daarin heeft gezegd. De werknemer mag een schriftelijke reactie aan zijn personeelsdossier laten toevoegen. Doe dat ook echt: een dossier met alleen jouw kant van het verhaal oogt eenzijdig.
Bewaren in het personeelsdossier
Bewaar de waarschuwing, het gespreksverslag en de reactie van de werknemer in het personeelsdossier. Alleen wat je kunt laten zien, telt. Houd het dossier feitelijk en volledig: ook de verbeteringen die de werknemer laat zien, horen erin. Dat is eerlijk en het maakt je dossier geloofwaardiger.
Ook voor een waarschuwing geldt de AVG: bewaar haar niet langer dan nodig en geef alleen toegang aan wie het dossier echt nodig heeft. Welke termijnen je kunt aanhouden, lees je in ons artikel over bewaartermijnen in het personeelsdossier.
Waarschuwing, schorsing, boete of ontslag op staande voet?
De officiële waarschuwing is een van de lichtere maatregelen. Het helpt om het verschil met de andere middelen te kennen.
| Maatregel | Wanneer gebruik je het? | Loon |
|---|---|---|
| Gesprek of mondelinge waarschuwing | eerste of kleine misstap | loopt door |
| Officiële waarschuwing | herhaling, een duidelijke regelschending of onvoldoende functioneren | loopt door |
| Schorsing of op non-actief stellen | tijdelijk, bijvoorbeeld tijdens onderzoek naar een ernstig vermoeden | in de regel doorbetalen |
| Boete | alleen als vooraf een schriftelijk boetebeding is afgesproken | loopt door; het beding bepaalt de boete, binnen wettelijke grenzen |
| Ontslag op staande voet | alleen bij een dringende reden, en dan onverwijld | stopt direct |
Schorsing en non-actiefstelling
Schorsen of op non-actief stellen is geen straf om loon te besparen. Volgens artikel 7:628 BW betaal je het loon in de regel door. De Hoge Raad oordeelde in 2003 in de zaak Van der Gulik/Vissers dat een schorsing voor risico van de werkgever komt, ook als de werknemer er zelf aanleiding toe gaf. Stuur je een werknemer tijdelijk naar huis, leg dat dan vast met het model schorsing of non-actiefstelling, met de reden en de verwachte duur.
Boete
Een boete opleggen mag alleen als je dat vooraf schriftelijk hebt afgesproken in een boetebeding (artikel 7:650 BW). Zonder boetebeding kun je een werknemer geen boete geven, hoe vervelend het gedrag ook is.
Ontslag op staande voet
Ontslag op staande voet is de uiterste stap en kan alleen bij een dringende reden. Bij sommige redenen, zoals dronkenschap of werkweigering, verwacht de rechter dat je de werknemer eerst hebt gewaarschuwd. Ook dan maakt een eerdere officiële waarschuwing het verschil. Meer daarover lees je in ons artikel over ontslag op staande voet.
Stappenplan: een officiële waarschuwing geven
- Leg de feiten vast. Noteer wat er is gebeurd, wanneer, waar en wie erbij was. Bewaar bewijs zoals e-mails, roosters of verklaringen.
- Zoek de regel of afspraak op. Uit de arbeidsovereenkomst, het handboek, de gedragscode of een eerdere instructie.
- Voer het gesprek. Leg de feiten voor en luister naar de verklaring van de werknemer.
- Schrijf de waarschuwing. Met de feiten en data, de geschonden regel, wat je verwacht en per wanneer, het gevolg bij herhaling en ruimte voor een reactie. Gebruik het model officiële waarschuwing als vertrekpunt.
- Laat tekenen voor ontvangst. Weigert de werknemer, noteer dan de overhandiging en stuur de waarschuwing aangetekend.
- Bewaar alles in het dossier, inclusief de reactie van de werknemer.
- Volg het op. Plan een vervolggesprek op de afgesproken datum en leg vast of het gedrag of het werk is verbeterd. Gaat het om functioneren, zet dan een verbetertraject op met concrete doelen en begeleiding.
Twijfel je of een waarschuwing volstaat of dat een zwaardere stap nodig is, vraag dan juridisch advies voordat je handelt.
Zo helpt OurDigitalContract bij een waarschuwing
Leg de waarschuwing en de ontvangst ervan aantoonbaar vast.
- Sjablonen: zet de officiële waarschuwing klaar als sjabloon met invulvelden voor de feiten, de verwachting en de termijn, zodat elke waarschuwing volledig is.
- Digitaal ondertekenen: laat de werknemer online tekenen voor ontvangst. Het certificaat legt het tijdstip vast en het auditlog toont wanneer het document is verzonden, geopend en ondertekend.
- Personeelsdossier: bewaar waarschuwingen, gespreksverslagen en reacties versleuteld bij het dossier, en zet de medewerker na vertrek in het archief met een AVG-bewaartermijn.
Direct te gebruiken modellen
Gratis voorbeelden die bij dit onderwerp horen. Je vult ze in je eigen omgeving in en laat ze online ondertekenen.
Waarschuwingen die standhouden
Gebruik het model voor een officiële waarschuwing en laat de werknemer online tekenen voor ontvangst, met een vastgelegd tijdstip. Begin gratis.
Veelgestelde vragen
Is een officiële waarschuwing verplicht voordat ik kan ontslaan?
De wet schrijft geen waarschuwing voor. Maar bij ontslag wegens disfunctioneren moet je laten zien dat de werknemer tijdig wist dat hij niet goed functioneerde en voldoende kans kreeg om te verbeteren. Ook bij verwijtbaar handelen wil de rechter in de regel zien dat je eerder hebt gewaarschuwd. Zonder dossier is de kans klein dat de rechter het ontslag toestaat.
Hoeveel waarschuwingen moet ik geven voor ontslag?
Er is geen vast aantal. Een regel dat je drie waarschuwingen nodig hebt, staat nergens in de wet. De rechter kijkt naar het geheel: hoe ernstig het gedrag is, of het zich herhaalt, of je duidelijk hebt gemaakt wat er bij herhaling gebeurt en of de werknemer een eerlijke kans op verbetering kreeg.
Wat als de werknemer weigert de waarschuwing te tekenen?
Dan verliest de waarschuwing haar waarde niet. De handtekening is alleen een bewijs van ontvangst, geen akkoord met de inhoud. Noteer op je eigen exemplaar dat je de waarschuwing op die datum hebt overhandigd, liefst met een collega als getuige, en stuur haar ook aangetekend. Zo kun je later aantonen dat de werknemer haar heeft ontvangen.
Mag een werknemer reageren op een waarschuwing?
Ja. Geef de werknemer de kans zijn kant van het verhaal te vertellen, in het gesprek en op papier. Een schriftelijke reactie voeg je toe aan het personeelsdossier, naast de waarschuwing. Dat hoort bij hoor en wederhoor en maakt je dossier geloofwaardiger.
Mag ik een werknemer schorsen zonder loon?
In de regel niet. Bij een schorsing of non-actiefstelling betaal je het loon door (artikel 7:628 BW). Volgens de Hoge Raad komt een schorsing voor risico van de werkgever, ook als de werknemer er zelf aanleiding toe gaf. Een boete kun je alleen opleggen als je vooraf schriftelijk een boetebeding hebt afgesproken.