HR-kennisbank

Ontslag op staande voet: wanneer mag het en hoe doe je het goed?

Ontslag op staande voet mag alleen bij een dringende reden, als je onverwijld handelt en de werknemer direct de reden noemt. Mis je een van die drie eisen, dan houdt het ontslag bij de kantonrechter meestal geen stand en betaal je alsnog loon of een vergoeding. Hieronder lees je wanneer het mag, hoe je het zorgvuldig aanpakt en wat de gevolgen zijn.

Laatst bijgewerkt: oktober 2026

Wat is ontslag op staande voet?

Bij ontslag op staande voet zeg je de arbeidsovereenkomst per direct op. Er is geen opzegtermijn, je hebt geen toestemming van UWV nodig en de kantonrechter komt er vooraf niet aan te pas. Het dienstverband eindigt op het moment dat je het ontslag geeft, en vanaf dat moment betaal je geen loon meer.

Het is het zwaarste middel dat je als werkgever hebt. Daarom stelt de wet strenge eisen en kijkt de rechter kritisch als de werknemer het ontslag aanvecht.

De drie eisen uit de wet

De regels staan in artikel 7:677 en 7:678 van het Burgerlijk Wetboek. Een ontslag op staande voet is alleen geldig als aan alle drie de eisen is voldaan:

  1. Er is een dringende reden. Het gaat om gedrag of eigenschappen van de werknemer waardoor je redelijkerwijs niet kunt verlangen dat de arbeidsovereenkomst nog langer doorloopt, ook niet tijdens een opzegtermijn.
  2. Je zegt onverwijld op. Je geeft het ontslag zodra je de dringende reden kent en voldoende hebt uitgezocht. Wie te lang wacht, laat zien dat het blijkbaar toch niet zo dringend was.
  3. Je deelt de reden gelijktijdig mee. De werknemer moet bij het ontslag horen waarom, zo concreet dat hij begrijpt om welk feit het gaat.

Jij moet als werkgever aantonen dat aan deze eisen is voldaan. Twijfel over de feiten komt dus voor jouw rekening.

Wat telt als dringende reden?

Artikel 7:678 BW geeft een lijst met voorbeelden. Daaronder vallen onder meer:

  • diefstal, verduistering, bedrog of een ander misdrijf waardoor de werknemer het vertrouwen niet meer waard is;
  • mishandeling, grove belediging of ernstige bedreiging van jou, je familie of collega's;
  • hardnekkig weigeren om redelijke opdrachten uit te voeren;
  • zich ondanks waarschuwing overgeven aan dronkenschap of ander liederlijk gedrag;
  • opzettelijk of ondanks waarschuwing roekeloos bedrijfseigendommen beschadigen, of zichzelf en anderen in ernstig gevaar brengen;
  • vertrouwelijke bedrijfsinformatie bekendmaken;
  • je bij de sollicitatie misleiden met valse getuigschriften of opzettelijk onjuiste informatie.

De lijst is niet uitputtend, en een voorbeeld uit de lijst is ook geen automatische ontslaggrond. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad wegen alle omstandigheden mee: de aard en ernst van het gedrag, hoe lang de werknemer al in dienst is, hoe hij tot nu toe heeft gefunctioneerd (zijn staat van dienst) en de persoonlijke gevolgen van het ontslag, zoals zijn leeftijd en de kans op ander werk. Een greep uit de kas door iemand die net in dienst is, weegt anders dan een eenmalige misstap van iemand met twintig jaar trouwe dienst.

Waarschuwing vooraf telt. Bij een aantal redenen, zoals dronkenschap, roekeloos gedrag en werkweigering, verwacht de rechter dat de werknemer eerst is gewaarschuwd. Leg zo'n waarschuwing schriftelijk vast, bijvoorbeeld met het model officiële waarschuwing. Duidelijke regels die de werknemer aantoonbaar kent, zoals een nultolerantiebeleid voor diefstal, maken je positie ook sterker.

Onverwijld: voortvarend, niet overhaast

Onverwijld betekent niet dat je binnen een uur moet beslissen. Je mag eerst de feiten uitzoeken, bewijs verzamelen, de werknemer horen en juridisch advies vragen. Voorwaarde is dat je daar voortvarend mee bezig bent en direct handelt zodra je genoeg weet. Een vaste termijn bestaat niet. Een paar dagen voor een zorgvuldig onderzoek is meestal geen probleem, dagen laten verstrijken zonder dat er iets gebeurt wel.

Heb je tijd nodig, laat de werknemer dan weten dat je de zaak onderzoekt en dat ontslag op staande voet kan volgen. Je kunt hem in die periode schorsen of op non-actief stellen. Doe dat schriftelijk, met de reden en de verwachte duur, en betaal het loon in die periode gewoon door. Het model schorsing of non-actiefstelling helpt je daarbij.

Reden meedelen en schriftelijk bevestigen

Het ontslag zelf mag mondeling, bijvoorbeeld in een gesprek. De wet eist geen brief. Toch bevestig je het ontslag altijd dezelfde dag schriftelijk, en daar zijn goede redenen voor:

  • Bewijs. Je legt vast wanneer je het ontslag gaf en welke reden je noemde. Dat is precies wat de rechter later toetst.
  • Geen nieuwe redenen achteraf. De rechter beoordeelt het ontslag op de reden die je bij het ontslag hebt genoemd. Een reden die je pas later aanvoert, telt in de regel niet mee. Noem daarom alle feiten in een keer.

Wat zet je in de bevestigingsbrief?

  • dat je de arbeidsovereenkomst op staande voet hebt opgezegd, met de datum en het tijdstip van het gesprek;
  • de concrete feiten: wat er is gebeurd, wanneer en waar;
  • dat deze feiten voor jou een dringende reden vormen;
  • eerdere waarschuwingen en het onderzoek dat je hebt gedaan, als dat speelt;
  • de afwikkeling: eindafrekening en het inleveren van bedrijfsmiddelen.

Stuur de brief aangetekend en per e-mail, of laat de werknemer de ontvangst bevestigen. Gebruik als vertrekpunt het model brief ontslag op staande voet.

De gevolgen voor de werknemer

Voor de werknemer zijn de gevolgen groot. Het loon stopt direct. Een WW-uitkering krijgt hij in de regel niet, omdat UWV hem verwijtbaar werkloos vindt. Ook de transitievergoeding kan vervallen: die is niet verschuldigd als het einde van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer. De kantonrechter beslist hierover en kan oordelen dat er wel een dringende reden was, maar dat het gedrag niet zo ernstig verwijtbaar is dat de transitievergoeding vervalt. Opgebouwde vakantiedagen en vakantiegeld betaal je in de eindafrekening gewoon uit.

De gevolgen voor jou als werkgever

De werknemer kan binnen twee maanden na het einde van het dienstverband naar de kantonrechter. Hij kan vragen het ontslag te vernietigen, of in plaats daarvan een billijke vergoeding vragen. Vindt de rechter het ontslag onterecht, dan wordt het duur. Bij vernietiging loopt het dienstverband door en betaal je het loon vanaf de ontslagdatum na. Kiest de werknemer voor een vergoeding, dan komen daar vaak de transitievergoeding en een schadevergoeding ter hoogte van het loon over de opzegtermijn bij.

Andersom kan het ook. Is het ontslag terecht en heeft de werknemer de dringende reden opzettelijk of door eigen schuld gegeven, dan kun jij een gefixeerde schadevergoeding vorderen. Die is gelijk aan het loon over de opzegtermijn die bij een gewone opzegging had gegolden. Je kunt ook je werkelijke schade vorderen, maar die moet je dan wel aantonen. Wacht daar niet lang mee, want ook voor jouw vordering gelden korte termijnen.

Ziekte, opzegverboden en UWV

De opzegverboden, zoals het verbod om op te zeggen tijdens ziekte of zwangerschap, gelden niet als er een terechte dringende reden is. Een werknemer die ziek thuis zit en ondertussen fraude blijkt te hebben gepleegd, kun je dus op staande voet ontslaan. Toestemming van UWV is daarvoor niet nodig.

Gebruik ziekte zelf nooit als aanleiding. Ziek zijn is geen dringende reden, en het niet naleven van de ziekmeldingsregels is dat in de regel ook niet. Daarvoor heb je andere middelen, zoals het loon opschorten volgens je verzuimprotocol. Lijkt het ontslag in werkelijkheid om de ziekte of de zwangerschap te gaan, dan houdt het geen stand.

Het alternatief: alsnog een vaststellingsovereenkomst

Ook als je overtuigd bent van je zaak, blijft een procedure een risico. Daarom sluiten werkgever en werknemer in de praktijk vaak na het ontslag toch een vaststellingsovereenkomst. Daarin leg je bijvoorbeeld de einddatum vast, zien beide partijen af van verdere vorderingen en regel je de eindafrekening. Soms hoort daar een bescheiden vergoeding bij. Zo voorkom je een procedure.

Zet in zo'n overeenkomst geen feiten die niet kloppen om de werknemer aan een WW-uitkering te helpen. UWV kan zelf onderzoeken wat er werkelijk is gebeurd. Houd ook rekening met de wettelijke bedenktermijn van veertien dagen als de overeenkomst het dienstverband beëindigt. Meer daarover lees je in ons artikel over ontslag met wederzijds goedvinden.

Twijfel je vooraf of de reden zwaar genoeg is, of heb je niet onverwijld gehandeld, dan kun je ook de kantonrechter vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden wegens verwijtbaar handelen van de werknemer. Dat duurt langer, maar het risico is kleiner. Zit de werknemer nog in de proeftijd, dan kun je per direct opzeggen zonder dringende reden.

Wat wel en niet kan

Ontslag op staande voet: wat wel en niet kan
SituatieKan het?Toelichting
Bewezen diefstal van geld of goederen, kort na ontdekkingvaak welook bij kleine bedragen, zeker met een bekende regel; alle omstandigheden wegen mee
Na twee dagen onderzoek en een hoorgesprek ontslag gevenjadat is voortvarend handelen; leg het onderzoek vast
Een week niets doen en dan alsnog ontslaanmeestal nietzonder goede reden voor het uitstel is het niet onverwijld
Achteraf een nieuwe reden toevoegenneede rechter toetst de reden die je bij het ontslag noemde
Herhaald weigeren van een redelijke opdracht na een schriftelijke waarschuwingkanhardnekkige werkweigering is een voorbeeld uit de wet
Een keer te laat komen of slecht functionerenneete licht; gebruik een gesprek, waarschuwing of verbetertraject
Ontslag tijdens ziekte wegens bewezen fraudekanhet opzegverbod geldt dan niet; de ziekte zelf mag geen rol spelen

Stappenplan: van signaal tot bevestigingsbrief

  1. Leg het signaal vast. Noteer direct wat er is gebeurd, wanneer, waar en wie erbij waren. Bewaar bewijs zoals e-mails, kassaoverzichten of verklaringen.
  2. Schors de werknemer of stel hem op non-actief als dat nodig is. Bevestig dat schriftelijk, noem de reden en betaal het loon door.
  3. Doe kort en gericht onderzoek. Spreek getuigen, verzamel stukken en houd tempo. Noteer wat je wanneer hebt gedaan, zodat je later kunt laten zien dat je voortvarend was.
  4. Hoor de werknemer. Leg de feiten voor en laat hem reageren. Maak een kort verslag en laat dat bij voorkeur ondertekenen.
  5. Weeg alle omstandigheden af. Denk aan de ernst, de dienstjaren, de staat van dienst, eerdere waarschuwingen en de persoonlijke gevolgen. Vraag zo nodig juridisch advies, maar wel snel.
  6. Geef het ontslag en noem de reden. Doe dat in een gesprek, bij voorkeur met een tweede persoon erbij, en noem alle feiten waarop je het ontslag baseert.
  7. Bevestig schriftelijk, dezelfde dag. Verstuur de bevestigingsbrief aantoonbaar en bewaar een kopie in het personeelsdossier.
  8. Regel de afwikkeling. Maak de eindafrekening met vakantiedagen en vakantiegeld, vraag bedrijfsmiddelen terug en sluit de toegang tot systemen af.

Twijfel je over de reden of over het tempo, vraag dan juridisch advies voordat je het ontslag geeft.

Zo helpt OurDigitalContract bij ontslag op staande voet

Leg elke stap aantoonbaar vast, van waarschuwing tot bevestigingsbrief.

  • Sjablonen: zet de waarschuwing, de schorsingsbrief en de bevestigingsbrief klaar als sjabloon met invulvelden, zodat je snel en volledig kunt handelen.
  • Digitaal ondertekenen: laat een hoorverslag of waarschuwing online ondertekenen. Het certificaat legt het tijdstip vast en het auditlog toont wanneer het document is verzonden, geopend en ondertekend.
  • Personeelsdossier: bewaar waarschuwingen, verslagen en brieven versleuteld bij het dossier, en zet de medewerker na vertrek in het archief met een AVG-bewaartermijn.
Let op. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend; gebruik is voor eigen risico en verantwoordelijkheid. Wet- en regelgeving verandert; controleer altijd de actuele regels of raadpleeg een jurist voor jouw situatie.

Direct te gebruiken modellen

Gratis voorbeelden die bij dit onderwerp horen. Je vult ze in je eigen omgeving in en laat ze online ondertekenen.

Elke stap aantoonbaar vastgelegd

Gebruik de modellen voor waarschuwing, schorsing en ontslag, en laat documenten online ondertekenen met een vastgelegd tijdstip. Begin gratis.

Veelgestelde vragen

Hoe snel moet ik ontslag op staande voet geven?

Onverwijld, dus zodra je de dringende reden kent en voldoende hebt uitgezocht. Een kort onderzoek, een hoorgesprek en juridisch advies zijn toegestaan, als je voortvarend handelt. Je kunt de werknemer in die tijd schorsen of op non-actief stellen. Laat je zonder goede reden dagen verstrijken, dan houdt het ontslag waarschijnlijk geen stand.

Moet ontslag op staande voet schriftelijk?

De wet eist geen brief: het ontslag mag mondeling, als je de reden er direct bij noemt. Bevestig het wel altijd dezelfde dag schriftelijk met de concrete feiten. De rechter toetst later de reden die je bij het ontslag hebt gegeven, en nieuwe redenen achteraf tellen in de regel niet mee.

Heeft de werknemer na ontslag op staande voet recht op WW of een transitievergoeding?

Een WW-uitkering krijgt de werknemer in de regel niet, omdat UWV hem verwijtbaar werkloos vindt. De transitievergoeding vervalt als het einde van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer. Of daarvan sprake is, beslist uiteindelijk de kantonrechter.

Mag ik een zieke werknemer op staande voet ontslaan?

Ja, als er een dringende reden is die los staat van de ziekte, zoals bewezen fraude. Het opzegverbod tijdens ziekte geldt dan niet. Ziekte zelf is nooit een dringende reden, en het niet naleven van de ziekmeldingsregels is dat in de regel ook niet. Daarvoor kun je het loon opschorten volgens je verzuimprotocol.

Wat kan de werknemer doen tegen ontslag op staande voet?

De werknemer kan binnen twee maanden naar de kantonrechter en vragen het ontslag te vernietigen of een billijke vergoeding toe te kennen. Bij vernietiging loopt het dienstverband door en betaal je het loon na. Daarom sluiten werkgever en werknemer na het ontslag vaak toch een vaststellingsovereenkomst, om een procedure te voorkomen.

Verder lezen