Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden (WTA)
Sinds 1 augustus 2022 geldt de Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden. Die verplicht werkgevers meer informatie te geven, verbiedt in beginsel een verbod op nevenwerkzaamheden en maakt verplichte scholing kosteloos. In dit artikel lees je wat er precies veranderde en wat je moet regelen.
Waarom deze wet?
De Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden (WTA) is de Nederlandse uitwerking van een Europese richtlijn. Doel is dat werknemers beter weten waar ze aan toe zijn: duidelijkere arbeidsvoorwaarden, meer voorspelbaarheid over werktijden en minder onnodige beperkingen. De wet geldt sinds 1 augustus 2022 en raakt vooral drie onderwerpen: de informatieplicht, nevenwerkzaamheden en scholing.
1. Uitgebreide informatieplicht
De werkgever moet de werknemer schriftelijk of digitaal informeren over de belangrijkste arbeidsvoorwaarden. De WTA breidde die lijst uit. Naast de bekende gegevens (functie, loon, ingangsdatum, duur) horen daar onder meer bij:
- de plaats of plaatsen van het werk, of de vermelding dat de werknemer vrij is de werkplek te kiezen;
- de arbeidstijden en, bij een onvoorspelbaar rooster, hoe die worden vastgesteld;
- afzonderlijke loonbestanddelen, zoals toeslagen en overwerk, en de wijze en frequentie van uitbetaling;
- het verlof waarop recht bestaat;
- de procedure bij beeindiging, inclusief opzegtermijnen;
- het recht op scholing dat de werkgever biedt;
- bij uitzendwerk: de identiteit van de inlenende onderneming.
Voor de kerninformatie geldt dat je die uiterlijk binnen een week na de eerste werkdag verstrekt; voor de overige gegevens binnen een maand. Zorg dus dat je arbeidsovereenkomst compleet is.
2. Verbod op nevenwerkzaamhedenbeding
Een beding dat de werknemer verbiedt om buiten werktijd voor een ander te werken, is sinds de WTA in beginsel nietig. Een verbod op nevenwerkzaamheden mag alleen als daarvoor een objectieve rechtvaardiging bestaat. Denk aan gezondheid en veiligheid, de bescherming van vertrouwelijke informatie, het vermijden van belangenconflicten of het naleven van de Arbeidstijdenwet. Je hoeft de rechtvaardiging niet per se vooraf in het contract te noemen, maar je moet die wel kunnen geven op het moment dat je je op het beding beroept.
Praktijkvoorbeeld. Een medewerker wil in het weekend bijklussen bij een concurrent. De werkgever kan zich beroepen op de bescherming van bedrijfsvertrouwelijke informatie en het vermijden van een belangenconflict als objectieve rechtvaardiging. Wil een medewerker echter een paar uur vrijwilligerswerk doen zonder enig raakvlak, dan zal een verbod meestal niet houdbaar zijn.
3. Verplichte scholing kosteloos en onder werktijd
Is scholing wettelijk of op grond van de cao verplicht voor de functie, dan moet de werkgever die kosteloos aanbieden. De tijd die de scholing kost, geldt als werktijd en vindt zo mogelijk tijdens werktijd plaats. Voor zulke verplichte scholing mag ook geen studiekostenbeding worden afgesproken dat de kosten terugvordert. Voor niet-verplichte scholing, zoals een opleiding die de werknemer op eigen initiatief volgt, blijft een studiekostenbeding wel mogelijk binnen de geldende regels.
Let op de samenhang met andere bedingen
De WTA verbiedt geen concurrentie- of relatiebeding, maar door de nieuwe regels rond nevenwerkzaamheden en scholing loont het om je modelcontract kritisch na te lopen. Zie ook ons artikel over het concurrentie- en relatiebeding.
Voorspelbaar werk aanvragen
De WTA geeft werknemers ook het recht om na 26 weken dienstverband een verzoek te doen voor een vorm van arbeid met meer voorspelbare en zekere arbeidsvoorwaarden, bijvoorbeeld vaste uren in plaats van een wisselend rooster. De werkgever moet daar gemotiveerd schriftelijk op reageren. Bij kleine werkgevers gelden soepeler reactietermijnen.
Geldt de wet ook voor bestaande contracten?
De WTA geldt sinds 1 augustus 2022 en werkt door in bestaande arbeidsovereenkomsten. Een beding dat op grond van de wet nietig is, zoals een algemeen verbod op nevenwerkzaamheden zonder objectieve rechtvaardiging, verliest zijn werking, ook al is het contract eerder gesloten. Voor de uitgebreide informatieplicht geldt dat je bestaande werknemers niet uit eigen beweging alle nieuwe gegevens hoeft na te sturen, maar dat je die wel binnen een maand moet verstrekken als een werknemer erom vraagt. Bij nieuwe contracten neem je de volledige informatie meteen op.
Handhaving loopt langs de gewone weg: een werknemer die meent dat de werkgever de regels niet naleeft, kan zich tot de kantonrechter wenden. Benadeelt de werkgever een werknemer omdat die zich op zijn rechten uit de WTA beroept, bijvoorbeeld door een verzoek om voorspelbaar werk, dan is dat verboden. Zorg daarom dat je verzoeken serieus en gemotiveerd behandelt en je modelcontracten actueel houdt.
Twijfel je of scholing verplicht is en dus kosteloos moet zijn, kijk dan of de opleiding nodig is om de functie te blijven uitoefenen of voortvloeit uit wet of cao. Is dat zo, dan mag je de kosten niet terugvorderen en telt de tijd als werktijd. Gaat het om een opleiding die de werknemer vrijwillig volgt en die de inzetbaarheid breder vergroot, dan blijft een studiekostenbeding onder voorwaarden mogelijk.
Wat betekent dit voor jou als werkgever?
- Controleer of je arbeidsovereenkomst alle verplichte informatie bevat.
- Haal een algeheel verbod op nevenwerkzaamheden uit je modelcontract of koppel het aan een objectieve rechtvaardiging.
- Bied wettelijk of cao-verplichte scholing kosteloos en onder werktijd aan.
- Reageer tijdig en gemotiveerd op verzoeken om voorspelbaarder werk.
Dit artikel geeft algemene uitleg en is geen juridisch advies. Laat je modelcontracten bij twijfel toetsen door een jurist of arbeidsrechtadviseur.
Zo helpt OurDigitalContract bij transparante contracten
Zorg dat je arbeidsovereenkomsten voldoen aan de informatieplicht.
- Sjabloonbouwer: stel contractsjablonen samen met alle verplichte informatie en genummerde artikelen.
- Digitaal ondertekenen: laat de medewerker het complete contract online tekenen met verificatie.
- Personeelsdossier: bewaar het ondertekende contract en latere wijzigingen versleuteld bij het dossier.
Contracten die aan de WTA voldoen
Stel volledige, transparante arbeidsovereenkomsten op en laat ze digitaal tekenen. Begin gratis.
Veelgestelde vragen
Sinds wanneer geldt de Wet transparante arbeidsvoorwaarden?
De wet geldt sinds 1 augustus 2022. Vanaf die datum gelden de uitgebreide informatieplicht, het beperkte verbod op nevenwerkzaamheden en de regels rond kosteloze verplichte scholing, ook voor bestaande contracten.
Mag ik nog een verbod op nevenwerkzaamheden opnemen?
Alleen met een objectieve rechtvaardiging, zoals gezondheid en veiligheid, bescherming van vertrouwelijke informatie of het vermijden van belangenconflicten. Een algemeen verbod zonder rechtvaardiging is in beginsel nietig.
Moet ik verplichte scholing betalen?
Ja. Scholing die wettelijk of op grond van de cao verplicht is voor de functie, moet je kosteloos aanbieden. De tijd geldt als werktijd en er mag voor die scholing geen studiekostenbeding gelden.
Welke informatie moet ik extra verstrekken?
Onder meer de werkplek, arbeidstijden, afzonderlijke loonbestanddelen, verlof, de beeindigingsprocedure met opzegtermijnen en het geboden scholingsrecht. Kerninformatie binnen een week, overige informatie binnen een maand.
Kan een werknemer voorspelbaarder werk aanvragen?
Ja. Na 26 weken dienstverband kan de werknemer verzoeken om arbeid met meer voorspelbare en zekere voorwaarden. De werkgever moet daar schriftelijk en gemotiveerd op reageren.