Vakantieaanvraag weigeren: wanneer mag het en hoe doe je het?
Je mag een vakantieaanvraag alleen weigeren als er gewichtige redenen zijn, zoals een ernstige verstoring van de bedrijfsvoering, en je moet dat binnen twee weken na de schriftelijke aanvraag schriftelijk laten weten. Reageer je niet op tijd, dan staat de vakantie vast zoals de medewerker haar vroeg.
De hoofdregel: de wens van de medewerker telt
Vakantie is geen gunst die je als werkgever naar eigen inzicht uitdeelt. Volgens artikel 7:638 van het Burgerlijk Wetboek (BW) stel je de vakantie vast volgens de wensen van de medewerker, tenzij gewichtige redenen zich daartegen verzetten. Het uitgangspunt is dus ja. Wil je nee zeggen, dan moet jij een goede reden hebben, niet de medewerker.
Dat betekent niet dat een medewerker zomaar kan wegblijven. De vakantie moet worden vastgesteld: de medewerker vraagt aan, jij beslist. Maar die beslissing is aan de wet gebonden. Vaste afspraken over hoe en wanneer medewerkers vakantie aanvragen, bijvoorbeeld in een personeelshandboek, maken het proces voor iedereen duidelijk. Een late aanvraag is op zichzelf geen reden om te weigeren, maar kan wel betekenen dat de bezetting niet meer rond te krijgen is.
Twee weken om schriftelijk te reageren
De wet geeft je een duidelijke termijn. Heeft de medewerker zijn wensen schriftelijk kenbaar gemaakt en laat jij niet binnen twee weken schriftelijk weten dat er gewichtige redenen zijn om ze niet te volgen, dan is de vakantie vastgesteld zoals de medewerker vroeg. Niet reageren werkt dus als instemmen.
Een afwijzing in het voorbijgaan of een bericht dat je er nog naar kijkt, telt niet. De afwijzing moet schriftelijk zijn en de gewichtige reden noemen. Leg haar vast in een brief of e-mail die je bewaart, zodat je later kunt laten zien dat je op tijd en met een reden hebt gereageerd.
Valkuil. Een medewerker vraagt op 3 maart per e-mail drie weken vakantie aan in juli. De leidinggevende vindt het lastig, wil eerst de wensen van de rest van het team afwachten en reageert niet. Op 17 maart zijn de twee weken voorbij. Vanaf dat moment staat de vakantie vast zoals gevraagd. Wil je haar daarna nog verschuiven, dan gelden de strenge regels voor het wijzigen van een vastgestelde vakantie, inclusief vergoeding van de schade. Reageer dus altijd binnen twee weken, desnoods met een gemotiveerde afwijzing en een voorstel voor een andere periode.
Wat zijn gewichtige redenen?
De wet zegt niet precies wat een gewichtige reden is. Het gaat om een situatie waarin de bedrijfsvoering ernstig verstoord raakt als de medewerker op dat moment vrij is. Denk aan:
- bezetting: er zijn in dezelfde periode al zoveel collega's vrij dat het werk niet door anderen kan worden gedaan;
- piekdrukte: de drukste weken van het jaar die vooraf bekend zijn, zoals het hoogseizoen in een seizoensbedrijf;
- veiligheid: een functie moet altijd bezet zijn, omdat er anders risico's ontstaan voor mensen of het bedrijf.
Dat zo'n reden bestaat, is niet genoeg. Je weegt het belang van het bedrijf af tegen het belang van de medewerker. Wie een huwelijksreis heeft gepland of familie in het buitenland wil bezoeken die hij lang niet heeft gezien, heeft een zwaarder belang dan iemand die een week vrij vraagt zonder vaste plannen. Hoe zwaarder het belang van de medewerker, hoe zwaarder jouw reden moet zijn.
"Het komt niet goed uit" is geen gewichtige reden. Ook een vage verwijzing naar drukte, zonder dat je kunt laten zien wat er concreet misgaat, houdt geen stand.
Weigeren met een alternatief
Een afwijzing komt beter aan als je meteen een oplossing aanbiedt. Noem de reden concreet, bijvoorbeeld dat in die twee weken al drie van de vijf monteurs vrij zijn terwijl de onderhoudscontracten doorlopen, en stel een andere periode voor, of een kortere vakantie in dezelfde periode. Zo laat je zien dat je de wens serieus hebt genomen, en dat helpt als er later toch discussie ontstaat.
Recht op twee weken achter elkaar
Een medewerker heeft, als hij dat wil en genoeg vakantiedagen heeft, recht op ten minste twee aaneengesloten weken vakantie per jaar, of op twee keer een week. Je kunt hem dus niet het hele jaar alleen losse dagen laten opnemen. Weeg een verzoek om twee weken achter elkaar daarom extra zorgvuldig. Heb je echt gewichtige redenen, bied dan een andere periode aan waarin de medewerker die weken wel kan opnemen.
In een team met veel ouders van schoolgaande kinderen botsen de wensen vaak in de zomer. Een vaste volgorde helpt dan, bijvoorbeeld door de schoolvakanties te laten rouleren: wie dit jaar de eerste helft van de zomervakantie kreeg, krijgt volgend jaar voorrang voor de tweede helft. Leg zo'n regeling vooraf vast en pas haar op iedereen op dezelfde manier toe.
Collectieve vakantie en verplichte vrije dagen
Sommige bedrijven gaan een paar weken per jaar dicht, bijvoorbeeld in de zomer of tussen kerst en oud en nieuw. Mag je medewerkers dan verplichten om op die dagen vakantie op te nemen? Alleen als dat schriftelijk met de medewerker is afgesproken, bijvoorbeeld in de arbeidsovereenkomst, of als de cao het regelt. Zonder zo'n afspraak kun je niet eenzijdig vakantiedagen van het saldo afboeken.
Heb je wel een collectieve sluiting, maak dan aan het begin van het jaar bekend om welke dagen het gaat. Dan kunnen medewerkers met hun andere vakantiewensen rekening houden, en voorkom je dat ze een reis boeken in een periode waarin jij hen juist nodig hebt.
Een al vastgestelde vakantie wijzigen
Heb je de vakantie goedgekeurd, of staat ze vast omdat je niet op tijd reageerde, dan zit je daar in principe aan vast. Wijzigen mag alleen als er gewichtige redenen zijn, en pas nadat je met de medewerker hebt overlegd. Bovendien vergoed je dan de schade die de medewerker lijdt, zoals de annuleringskosten van een reis of vakantiehuis, of de kosten van omboeken.
Dat is een hoge drempel, en terecht: de medewerker heeft op jouw ja vertrouwd en plannen gemaakt. Gebruik deze mogelijkheid alleen in een echte noodsituatie die je niet kon voorzien, en leg het overleg en de afspraak over de schadevergoeding schriftelijk vast.
| Situatie | Wat de wet zegt | Wat je doet |
|---|---|---|
| Een medewerker vraagt vakantie aan | Je volgt zijn wens, tenzij gewichtige redenen zich verzetten | Beoordeel de aanvraag snel en zorgvuldig |
| Je wilt weigeren | Alleen bij gewichtige redenen, afgewogen tegen zijn belang | Binnen twee weken schriftelijk, met de reden en een alternatief |
| Je reageert niet binnen twee weken | De vakantie is vastgesteld zoals gevraagd | Voorkom dit met een vaste behandeltermijn |
| Je wilt een vastgestelde vakantie verschuiven | Alleen bij gewichtige redenen en na overleg | Vergoed de schade, zoals annuleringskosten |
| Je wilt verplichte vrije dagen | Alleen met een schriftelijke afspraak of op grond van de cao | Maak de dagen vroeg in het jaar bekend |
| De medewerker wordt ziek tijdens de vakantie | De zieke dagen tellen niet als vakantie, tenzij hij instemt | Laat hem zich ziek melden volgens je verzuimprotocol |
Weigeren en het vakantiesaldo
Elke medewerker bouwt per jaar ten minste vier keer zijn wekelijkse arbeidsduur aan wettelijke vakantie op. Hoe je dat precies uitrekent, ook bij deeltijd, lees je in vakantiedagen berekenen. Wettelijke dagen vervallen zes maanden na het einde van het jaar waarin ze zijn opgebouwd, tenzij de medewerker redelijkerwijs niet in staat was ze op te nemen. Bovenwettelijke dagen verjaren pas na vijf jaar.
Hier raakt weigeren aan het saldo. Volgens rechtspraak van het Europese Hof van Justitie en de Hoge Raad vervallen wettelijke dagen alleen als jij de medewerker tijdig hebt geïnformeerd en hem echt in staat hebt gesteld ze op te nemen. Wijs je aanvragen steeds af, dan loop je het risico dat de dagen blijven staan en zich opstapelen. Bied bij een afwijzing dus altijd een reële andere periode aan. De details over de termijnen en je informatieplicht staan in vakantiedagen vervallen en verjaren.
Ziek tijdens de vakantie
Wordt een medewerker tijdens zijn vakantie ziek, dan gelden de zieke dagen niet als vakantiedagen. Ze blijven dus op zijn saldo staan, tenzij hij ermee instemt dat ze toch als vakantie tellen. Voor bovenwettelijke dagen kan dat vooraf schriftelijk zijn afgesproken, bijvoorbeeld in de arbeidsovereenkomst.
Laat de medewerker zich ook tijdens zijn vakantie ziek melden zoals je verzuimprotocol voorschrijft, zodat je de ziekte kunt registreren en de bedrijfsarts kunt inschakelen. Wat je bij die ziekmelding wel en niet mag vragen, lees je in ziekmelding: wat mag je vragen.
Houd vakantie ook gescheiden van wettelijk verlof. Zwangerschaps-, geboorte- en ouderschapsverlof zijn geen vakantie: het zijn eigen rechten met eigen regels, en ze gaan niet van het vakantiesaldo af. Een overzicht vind je in verlofregelingen voor werkgevers.
Gaat de medewerker toch?
Heb je een aanvraag op tijd en met een gewichtige reden afgewezen en gaat de medewerker toch, dan is hij zonder toestemming afwezig. Ga het gesprek aan, leg vast wat er is gebeurd en geef zo nodig een officiële waarschuwing. Overweeg je zwaardere maatregelen, laat je dan eerst juridisch adviseren. Heb je niet binnen twee weken schriftelijk gereageerd, dan ligt het anders: dan was de vakantie vastgesteld en neemt de medewerker gewoon op waar hij recht op heeft.
Zo regel je vakantieaanvragen in de praktijk
- Laat schriftelijk aanvragen. Gebruik een vast formulier, zoals het model vakantieaanvraag formulier, met de gevraagde data, het aantal uren en de datum van de aanvraag. Dan weet je precies wanneer de termijn van twee weken begint.
- Spreek een planning af. Laat de zomervakantie bijvoorbeeld voor een vaste datum in het voorjaar aanvragen, zodat je alle wensen naast elkaar kunt leggen.
- Gebruik een vaste volgorde. Leg vast hoe je botsende wensen behandelt, bijvoorbeeld op volgorde van binnenkomst of met roulerende schoolvakanties, en pas dat op iedereen gelijk toe.
- Beslis binnen twee weken, schriftelijk. Bevestig een toewijzing en motiveer een afwijzing met de concrete gewichtige reden en een alternatief.
- Houd het saldo bij. Registreer per medewerker de opgebouwde en opgenomen dagen, apart voor wettelijke en bovenwettelijke dagen.
- Wijs op dagen die dreigen te vervallen. Doe dat ruim op tijd en leg vast wanneer en hoe je het hebt gedaan.
- Bewaar aanvragen en beslissingen bij het personeelsdossier, zodat je later kunt laten zien wat er is afgesproken.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Kijk altijd ook in de cao, want die kan aanvullende regels over vakantie bevatten.
Zo helpt OurDigitalContract bij vakantieaanvragen
Laat aanvragen op een vaste manier binnenkomen en houd vast wat er is afgesproken.
- Sjablonen met invulvelden: zet een vast aanvraagformulier klaar, waarin de medewerker de gewenste data en uren zelf invult op de tekenpagina.
- Digitaal ondertekenen: laat de aanvraag online ondertekenen met een code per e-mail. Het certificaat legt het tijdstip vast, zodat vaststaat wanneer de medewerker zijn aanvraag deed.
- Personeelsdossier: houd het verlof per medewerker bij en bewaar aanvragen en afspraken versleuteld bij het dossier.
Direct te gebruiken modellen
Gratis voorbeelden die bij dit onderwerp horen. Je vult ze in je eigen omgeving in en laat ze online ondertekenen.
Vakantieaanvragen op een vaste manier
Zet een vast aanvraagformulier klaar, laat het online invullen en ondertekenen en houd het verlof bij in het personeelsdossier. Begin gratis.
Veelgestelde vragen
Mag ik een vakantieaanvraag weigeren?
Ja, maar alleen als er gewichtige redenen zijn, zoals een ernstige verstoring van de bedrijfsvoering door te weinig bezetting, piekdrukte of veiligheid. Je weegt die af tegen het belang van de medewerker. Dat het niet goed uitkomt, is niet genoeg. Laat de afwijzing binnen twee weken schriftelijk weten, met de reden.
Wat gebeurt er als ik niet binnen twee weken reageer?
Heeft de medewerker zijn vakantie schriftelijk aangevraagd en laat jij niet binnen twee weken schriftelijk weten dat er gewichtige redenen zijn om de aanvraag niet te volgen, dan is de vakantie vastgesteld zoals hij vroeg. Je kunt haar daarna alleen nog wijzigen onder de strenge regels voor een vastgestelde vakantie.
Mag ik een goedgekeurde vakantie weer intrekken?
Alleen als er gewichtige redenen zijn en nadat je met de medewerker hebt overlegd. Je vergoedt dan de schade die hij daardoor lijdt, zoals annuleringskosten van een reis of vakantiehuis. Gebruik dit alleen in een echte noodsituatie en leg de afspraak schriftelijk vast.
Mag ik medewerkers verplichten om vrij te nemen als het bedrijf dicht is?
Alleen als dat schriftelijk met de medewerker is afgesproken, bijvoorbeeld in de arbeidsovereenkomst, of als de cao het regelt. Zonder zo'n afspraak kun je niet eenzijdig vakantiedagen van het saldo afboeken. Maak de dagen van een collectieve sluiting vroeg in het jaar bekend.
Telt een dag ziekte tijdens de vakantie als vakantiedag?
Nee. Wordt een medewerker tijdens zijn vakantie ziek, dan gelden de zieke dagen niet als vakantie, tenzij hij ermee instemt. Voor bovenwettelijke dagen kan dat vooraf schriftelijk zijn afgesproken. Laat de medewerker zich ook tijdens de vakantie ziek melden volgens je verzuimprotocol.