Ziekmelding: wat mag je wel en niet vragen aan een zieke medewerker?
Bij een ziekmelding mag je vragen naar praktische zaken, zoals waar de medewerker bereikbaar is, hoe lang hij verwacht weg te blijven en welk werk moet worden overgenomen. Wat hij mankeert vraag je niet en leg je niet vast: dat is voor de bedrijfsarts, die jou alleen vertelt wat de medewerker nog wel en niet kan.
Waarom je niet vraagt wat iemand heeft
Een medewerker belt 's ochtends dat hij ziek is. De reflex om te vragen wat hij heeft, is begrijpelijk, maar als werkgever doe je dat niet. Gegevens over iemands gezondheid zijn onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) bijzondere persoonsgegevens, en die mag je als werkgever in de regel niet verwerken. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft in haar beleidsregels De zieke werknemer uitgewerkt wat dat betekent bij een ziekmelding.
De gedachte erachter is eenvoudig. De medewerker moet erop kunnen vertrouwen dat zijn medische situatie niet bij zijn leidinggevende of collega's terechtkomt. Of iemand niet kan werken en wat hij nog wel kan, beoordeelt een deskundige: de bedrijfsarts. Jij hebt die medische informatie niet nodig. Wat je wel nodig hebt, is praktische informatie om het werk te regelen en de verzuimbegeleiding te starten.
Dit artikel gaat over dat eerste gesprek en over de privacy daaromheen. Hoe je de spelregels vooraf vastlegt, lees je in verzuimprotocol opstellen. De stappen bij langer verzuim, van probleemanalyse tot re-integratieverslag, staan in de Wet verbetering poortwachter stap voor stap.
Dit mag je vragen en vastleggen
Volgens de AP mag je bij een ziekmelding naar deze gegevens vragen en ze ook vastleggen:
- Telefoonnummer en adres, en het verpleegadres als de medewerker ergens anders verblijft dan thuis, bijvoorbeeld bij familie.
- De verwachte duur van het verzuim. Dat is een inschatting; de medewerker hoeft geen zekerheid te geven.
- Lopende afspraken en werk dat een collega moet overnemen, zoals klantafspraken, deadlines of diensten die moeten worden ingevuld.
- Of de ziekte samenhangt met een arbeidsongeval. Een ongeval op het werk kan eigen verplichtingen voor jou meebrengen, zoals een melding bij de Nederlandse Arbeidsinspectie als het ongeval ernstig is.
- Of er een verkeersongeval was waarbij een derde aansprakelijk kan zijn. Dan kun je het loon dat je doorbetaalt mogelijk verhalen op die derde of zijn verzekeraar. Dat heet regres.
- Of de medewerker onder een vangnetregeling valt, zonder te vragen welke. In bepaalde situaties kan UWV je dan via de Ziektewet compenseren voor het loon dat je doorbetaalt. Welke regeling het precies is, vraag je niet.
Meer heb je bij de ziekmelding niet nodig. Leg deze gegevens vast in een vast formulier, zodat iedereen die ziekmeldingen aanneemt dezelfde vragen stelt en niets extra noteert.
Dit vraag je niet en leg je niet vast
Net zo duidelijk is de lijst van wat niet mag. Je vraagt niet naar, en je noteert niet:
- de aard van de ziekte, dus wat de medewerker heeft, en de oorzaak ervan;
- de klachten of verschijnselen;
- de beperkingen die de medewerker zelf ervaart;
- de behandeling, zoals medicijnen, een operatie of bij welke specialist hij loopt.
Dat geldt ook als de medewerker het zelf vertelt. Veel mensen zeggen uit zichzelf wat er aan de hand is, bijvoorbeeld dat ze door hun rug zijn gegaan of griep hebben. Je hoeft hem dan niet in de rede te vallen, maar je schrijft het niet op, je zet het niet in een e-mail of app en je vertelt het niet door. Ook niet aan collega's die vragen wat er is. Aan het team laat je alleen weten dat de medewerker afwezig is en wie zijn werk overneemt. Wil hij zelf meer delen, dan doet hij dat zelf.
Let ook op wat je doorvraagt. Vragen als "is het iets ernstigs?" of "wat zei de dokter?" gaan over de aard van de ziekte, en die horen er dus niet in.
| Vraag | Mag je het vragen? | Mag je het vastleggen? |
|---|---|---|
| Waar ben je bereikbaar en op welk adres? | Ja | Ja |
| Hoe lang denk je weg te blijven? | Ja | Ja |
| Welke afspraken en taken moeten we overnemen? | Ja | Ja |
| Hangt het samen met een ongeval op het werk? | Ja | Ja |
| Was er een verkeersongeval waarbij een ander aansprakelijk kan zijn? | Ja | Ja |
| Val je onder een vangnetregeling? | Ja, zonder te vragen welke | Ja, alleen of dat zo is |
| Wat heb je en hoe komt het? | Nee | Nee |
| Welke klachten heb je en wat kun je niet? | Nee | Nee |
| Welke behandeling krijg je? | Nee | Nee |
| Wat de medewerker zelf over zijn ziekte vertelt | Niet naar vragen | Nee |
Het ziekmeldgesprek in de praktijk
Het gesprek duurt meestal maar een paar minuten. Met een vaste volgorde voorkom je dat je iets vergeet of te ver doorvraagt:
- Toon belangstelling zonder door te vragen. Laat merken dat je het vervelend vindt en wens de medewerker sterkte.
- Vraag de praktische gegevens: bereikbaarheid, adres en de verwachte duur.
- Bespreek het werk: welke afspraken en taken moeten worden overgenomen, en door wie.
- Stel de drie vaste vragen: is er een arbeidsongeval, is er een verkeersongeval met een aansprakelijke derde, en valt de medewerker onder een vangnetregeling?
- Spreek het volgende contact af: wanneer, hoe en met wie, bijvoorbeeld over twee of drie dagen.
- Vertel wat er verder gebeurt: je meldt de ziekte bij de arbodienst of bedrijfsarts, en die kan contact opnemen met de medewerker.
Als de medewerker over zijn klachten begint. Een zin die vaak goed werkt: "Fijn dat je het vertelt, maar dat hoef je met mij niet te bespreken. Als het nodig is, kun je dat met de bedrijfsarts doen. Ik wil vooral weten wat er met je werk moet gebeuren." Zo blijf je vriendelijk en houd je toch de grens vast. Spreek met leidinggevenden af dat zij het gesprek op dezelfde manier voeren, want zij nemen ziekmeldingen meestal aan.
Twijfel je of iemand echt ziek is?
Soms twijfel je. De medewerker meldt zich vaak op maandag ziek, of net nadat je een vakantieaanvraag hebt geweigerd. Toch beoordeel je niet zelf of iemand echt ziek is. Alleen de bedrijfsarts beoordeelt of de medewerker arbeidsongeschikt is. Twijfel je, schakel dan de arbodienst of bedrijfsarts in en vraag of de medewerker op korte termijn kan worden opgeroepen.
Een vaak terugkerend verzuim kun je wel met de medewerker zelf bespreken, zolang het gesprek gaat over de afwezigheid en de gevolgen voor het werk, en niet over zijn gezondheid. Vraag ook niet om medische stukken, zoals een verklaring van de huisarts. Die horen bij de bedrijfsarts, niet bij jou.
Wat de bedrijfsarts jou laat weten, blijft functioneel. Je hoort welke mogelijkheden en beperkingen de medewerker heeft voor het werk, bijvoorbeeld dat hij niet zwaar mag tillen of halve dagen kan werken, maar geen diagnose. Op basis daarvan bespreek je met de medewerker welk werk hij kan doen.
Controlevoorschriften en sancties
Je mag controlevoorschriften stellen, zoals bereikbaar zijn op afgesproken tijden, het verpleegadres doorgeven en gehoor geven aan een oproep van de bedrijfsarts. Ze moeten redelijk zijn en vooraf bekend, dus vastgelegd in je verzuimprotocol en gedeeld met de medewerkers. Een voorbeeld vind je in het model verzuimprotocol.
Houdt een medewerker zich niet aan de regels, dan zijn er twee soorten sancties. Die lijken op elkaar, maar werken verschillend.
Opschorten of stopzetten: het verschil
- Loon opschorten kan als de medewerker de controlevoorschriften niet naleeft, bijvoorbeeld als hij steeds onbereikbaar is of zonder reden een afspraak bij de bedrijfsarts mist. Je houdt het loon tijdelijk in en betaalt het na zodra hij weer meewerkt.
- Loon stopzetten kan als de medewerker zonder goede reden passende arbeid of zijn re-integratie weigert, of zijn genezing belemmert (artikel 7:629 BW). Over die periode heeft hij dan geen recht op loon.
Waarschuw de medewerker altijd eerst schriftelijk. Noem welk voorschrift hij niet naleeft, wat je van hem verwacht en wat de gevolgen zijn als hij niet meewerkt. Hoe je zo'n brief opstelt, lees je in officiële waarschuwing geven. Hoeveel loon je bij ziekte doorbetaalt en hoe lang, staat in loondoorbetaling bij ziekte.
Registreren en bewaren
Leg elke ziekmelding op dezelfde manier vast. Gebruik daarvoor een vast formulier, zoals het model ziekmelding registratieformulier, met alleen de velden die mogen:
- de datum en het tijdstip van de melding;
- de verwachte duur;
- de afspraken over contact: wanneer, hoe en met wie;
- wie welk werk overneemt;
- wanneer je de ziekte hebt gemeld bij de arbodienst of bedrijfsarts.
Geef alleen toegang tot verzuimgegevens aan wie ze nodig heeft voor zijn werk, zoals de direct leidinggevende en degene die de verzuimadministratie doet. Collega's, en ook andere leidinggevenden, hoeven ze niet te zien. Bewaar verzuimgegevens niet langer dan nodig; welke termijnen gelden, lees je in bewaartermijnen personeelsdossier. Wat er verder wel en niet in een dossier hoort, staat in personeelsdossier: wat moet en mag erin.
Kort samengevat
- Vraag naar bereikbaarheid, verwachte duur en het werk dat moet worden overgenomen.
- Vraag of er een arbeidsongeval of een verkeersongeval met een aansprakelijke derde was, en of een vangnetregeling geldt, zonder te vragen welke.
- Vraag niet wat de medewerker heeft, en leg het ook niet vast als hij het zelf vertelt.
- Of iemand arbeidsongeschikt is, beoordeelt alleen de bedrijfsarts. Die geeft jou geen diagnose, alleen wat de medewerker wel en niet kan.
- Sancties alleen na een schriftelijke waarschuwing: opschorten bij controlevoorschriften, stopzetten bij het weigeren van passend werk of re-integratie.
- Geef alleen toegang tot verzuimgegevens aan wie ze nodig heeft.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Met vragen over een concrete situatie kun je terecht bij je arbodienst, de bedrijfsarts of een jurist.
Zo helpt OurDigitalContract bij ziekmeldingen
Leg de spelregels vooraf vast en registreer elke melding op dezelfde manier.
- Sjablonen met invulvelden: zet een vast registratieformulier klaar met alleen de velden die je mag vastleggen, zodat niemand per ongeluk medische gegevens noteert.
- Digitaal ondertekenen: laat het verzuimprotocol bij indiensttreding en na elke wijziging online ondertekenen met een code per e-mail. Het certificaat legt het tijdstip vast, zodat je kunt laten zien dat de medewerker de controlevoorschriften kende.
- Personeelsdossier: bewaar de registratie, de afspraken en een eventuele schriftelijke waarschuwing versleuteld bij het dossier, en zet het dossier na vertrek in het archief met een AVG-bewaartermijn.
Direct te gebruiken modellen
Gratis voorbeelden die bij dit onderwerp horen. Je vult ze in je eigen omgeving in en laat ze online ondertekenen.
Ziekmeldingen vastleggen zonder medische gegevens
Leg je verzuimprotocol vast, laat het online ondertekenen en bewaar de registratie bij het personeelsdossier. Begin gratis.
Veelgestelde vragen
Mag ik vragen wat een zieke medewerker heeft?
Nee. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens vraag je als werkgever niet naar de aard of oorzaak van de ziekte, de klachten, de beperkingen of de behandeling, en leg je die ook niet vast. Of iemand arbeidsongeschikt is, beoordeelt de bedrijfsarts. Die geeft jou alleen door wat de medewerker wel en niet kan, geen diagnose.
Wat mag ik wel vragen bij een ziekmelding?
Je mag vragen naar het telefoonnummer en het (verpleeg)adres, de verwachte duur, lopende afspraken en werk dat moet worden overgenomen, of de ziekte samenhangt met een arbeidsongeval, of er een verkeersongeval was waarbij een derde aansprakelijk kan zijn, en of de medewerker onder een vangnetregeling valt, zonder te vragen welke.
Wat doe ik als een medewerker zelf vertelt wat hij heeft?
Luisteren mag, maar je legt het niet vast, je zet het niet in een e-mail of app en je vertelt het niet door aan collega's. Aan het team meld je alleen dat de medewerker afwezig is en wie zijn werk overneemt. Medische informatie hoort bij de bedrijfsarts.
Mag ik zelf beoordelen of iemand echt ziek is?
Nee. Alleen de bedrijfsarts beoordeelt of een medewerker arbeidsongeschikt is. Twijfel je, schakel dan de arbodienst of bedrijfsarts in en vraag of de medewerker op korte termijn kan worden opgeroepen. Vraag niet zelf om medische stukken.
Mag ik het loon stoppen als een zieke medewerker zich niet aan de regels houdt?
Leeft de medewerker de controlevoorschriften niet na, dan kun je het loon opschorten tot hij weer meewerkt. Weigert hij zonder goede reden passende arbeid of re-integratie, of belemmert hij zijn genezing, dan kun je het loon stopzetten (artikel 7:629 BW). Waarschuw hem altijd eerst schriftelijk.